Slagaderverkalking - Aderverkalking - Atherosclerose


Aderverkalking veroorzaakt hartaanvallen en beroertes. Tijdige opsporing is van levensbelang: de kans om het proces onder controle te krijgen is aanzienlijk.



Aderverkalking: Bekijk het even!

Aderverkalking is één van de belangrijkste oorzaken van vroegtijdig overlijden of verlies van levenskwaliteit. Vrijwel alle hart- en herseninfarcten zijn een gevolg van aderverkalking. Het is een niet te onderschatten aandoening die bijna net zoveel slachtoffers maakt als alle soorten kanker bij elkaar.

Meer dan de helft van de mensen die een hartaanval of beroerte krijgt wordt er volkomen door verrast. Sluipenderwijs ontwikkelde zich gedurende vele jaren een gevaarlijke mate van aderverkalking. Ze vielen daarbij door de veel te grote mazen van de in gebruik zijnde risico-inschattings-modellen.

Het in beeld brengen van de slagaderwand, middels uitwendig echo-onderzoek, blijkt een goede oplossing om de mazen van de gangbare risico-inschattings-modellen nagenoeg te sluiten. Uitgebreid wetenschappelijk onderzoek heeft dit overtuigend aangetoond[1]. Aderverkalking ontwikkelt zich met name in en nabij aftakkingen van de grote slagaders. In de hals en lies zijn deze gemakkelijk te bekijken. Ze vormen waardevolle indicatoren voor de algehele conditie van het slagaderstelsel, inclusief de kransvaten om het hart.

Ondanks de bewezen kracht voor vroegdiagnostiek, wordt de preventieve echoscan in de reguliere gezondheidszorg nog niet ingezet[2]. Opmerkelijk, want ongeveer 1 op de 5 mensen zou hiermee alsnog tijdig op de hoogte worden gebracht van het feit dat ze een aandoening hebben die aandacht behoeft. Een periodieke screening eens in de 3 jaar is aan te raden voor alle mannen vanaf 30, en alle vrouwen vanaf 40 jaar.


Wat is aderverkalking?

Het begrip (slag-)aderverkalking wordt voor verschillende fenomenen gehanteerd. Soms wordt het stijver worden van slagaders bedoeld (arteriosclerose), maar meestal gaat het over een chronisch ontstekingsproces waarbij zich verdikkingen in de slagaderwand ontwikkelen (atherosclerose, een vorm van arteriosclerose).

De vaatwand-verdikkingen worden ook wel 'lesies', 'plaques' of 'atheromen' genoemd. Het zijn opeenhopingen van celstructuren, cholesterol en vetten in de vaatwand. Hierin kan zich na verloop van tijd ook kalk afzetten.

Lesies kunnen leiden tot vernauwingen die de bloedtoevoer naar verderop liggende weefsels beperken. Vernauwingen in de kransvaten van het hart kunnen pijn op de borst of in de maagstreek opleveren: angina pectoris. Vernauwingen in de grote vaten naar de benen kunnen pijnklachten veroorzaken die het bewegen bemoeilijken: etalagebenen / claudicatio intermittens.

Vaak wordt gesproken over het dichtslibben van de bloedvaten, hetgeen eigenlijk onjuist is. Cholesterol en vet komen niet vrij in het bloed voor en kunnen derhalve ook niet zomaar aankoeken op de vaatwand. Cholesterol en vetten worden in het bloed uitsluitend in een soort biologische koffertjes getransporteerd. Het vergelijk met slib in een rivier gaat dus niet op. Bij slagaderverkalking komen cholesterol en vetten via ingewikkelde ontstekingsprocessen in de binnenste laag van de vaatwand terecht. Deze processen zijn nog volop onderwerp van wetenschappelijk onderzoek.

Anders dan de term aderverkalking doet vermoeden zijn het niet zozeer de kalkafzettingen, maar veel meer de opeenhopingen van cholesterol en vetten die een risico vormen. Veel infarcten onstaan als gevolg van een scheurtje in een instabiel geworden lesie. Op zo'n 'ruptuur' vormt zich een bloedstolsel die de bloedtoevoer naar bepaalde weefsels acuut kan afsluiten, het infarct is dan een feit. Een lesie die rupteert laat zich vrij goed vergelijken met een rijpe puist die openknapt.



Wat zijn de oorzaken van aderverkalking?

Het proces van aderverkalking is nog niet geheel opgehelderd. Wel is er een scala aan factoren bekend waarbij gemiddeld genomen meer aderverkalking wordt aangetroffen. De belangrijkste zijn hart- en vaatziekten in de familie, slechte eet- en drinkgewoonten, een gebrek aan beweging, roken, drugsgebruik, chronische stress, hoge bloeddruk, diabetes en afwijkingen in de cholesterol-lipoprote´nen-triglyceriden huishouding.

Met het klimmen der jaren is enige mate van slagaderverkalking een normaal verschijnsel, maar bij een deel van de mensen ontwikkelt aderverkalking zich (ongemerkt!) sneller dan gemiddeld. Hier speelt een combinatie van aanleg en leefgewoonten.

In formulevorm: Aanleg x Leefgewoonten = Uitkomst.

Aanleg is helaas niet met een simpel testje te bepalen. Familie-historie zegt wat, maar beslist niet alles. U heeft waarschijnlijk géén aanleg als uw vaatwand, bloeddruk en slagaderverkalking-gerelateerde bloedwaarden geen afwijkingen vertonen. Vrouwen zijn tot aan de menopause in enige mate hormonaal beschermd, maar maken daarna een inhaalslag op de mannen.

Ongezond leven is extra risicovol voor mensen met aanleg voor slagaderverkalking!

Wie de kans op problemen als gevolg van slagaderverkalking wil minimaliseren leeft gezond, laat periodiek bloed en vaten controleren en maakt als daar aanleiding toe is gebruik van bepaalde supplementen eventueel aangevuld met medicatie.

Meer over de (diepere) oorzaken van aderverkalking >>


Behandeling om het proces van slagaderverkalking af te remmen:

De behandeling om het proces van aderverkalking af te remmen is gericht op het aanpakken en corrigeren van aanwezige risico-factoren. In overleg met uw huisarts of specialist:

Verbeter waar mogelijk uw voedingsgewoonten:
Weinig suiker, veel vezels, 2 x per week vette vis, beperk de consumptie van verzadigd vet, beperk de consumptie van rood vlees, niet te zout.
Zorg voor voldoende beweging.
Indien u rookt, stoppen.
Indien u drugs gebruikt, stoppen.
Hooguit matig alcoholgebruik.
Houd gewicht en bloeddruk in de gaten.
Overweeg supplementen en medicatie.
Laat 2 x per jaar uw vaatwand controleren.
Overweeg begeleiding / coaching.
Laat u controleren op diabetes.
Vraag uw behandeld arts om uitgebreid bloedonderzoek ten einde meer inzicht te krijgen in de mogelijke herkomst van de slag-aderverkalking. Dit is van belang om de optimale behandeling te kunnen bepalen. Herhaal bepaalde metingen na verloop van tijd als daar aanleiding toe is.
De belangrijkste metingen in het bloed:
ApoB/ApoA-ratio (cholesterol-lipoproteïnen-huishouding), triglyceriden, lp(a), homocysteïne.


Over dotteren en bypass-operaties

Dotteren en bypass-operaties remmen het proces van aderverkalking niet af! Feitelijk is het symptoombestrijding. Klachten als gevolg van slagaderverkalking kunnen door verandering van leefgewoonten, eventueel aangevuld met supplementen en medicatie verminderen. Cholesterol- en vetblazen in de vaatwand kunnen in tijd van maanden significant krimpen. Vernauwingen kunnen daarmee minder worden, het proces wordt zo bij de wortel aangepakt. Dit neemt niet weg dat dotteren of een bypass-operatie bij zware klachten nodig kan zijn. Voor de langere termijn is het ook na dotteren of een bypass-operatie van groot belang om de mogelijke aanjagers van de aderverkalking te corrigeren.



[1]
De waarde van echo-screening is onder andere gebleken uit een 10 jaar lange studie onder 10.000 Italiaanse mannen en vrouwen die op basis van een veel gehanteerd risico-inschattings-model (de BRHS risk-score) niet een duidelijk verhoogd risico op hart- en vaatziekten leken te lopen. De resultaten van dit onderzoek, de CAFES-CAVE study, werden in 2001 gepubliceerd. Het gehanteerde echo-onderzoek bleek zeer effectief om de honderden(!) mensen te identificeren die ondanks hun lage risico-score wel degelijk binnen 10 jaar hart- en vaatproblemen ontwikkelden.

[2]
Op de pagina 'Hart en Vaatziekten samengevat' van het Nationaal Kompas Volksgezondheid staat vermeld dat een arts kijkt naar 'het totale risicoprofiel' om het risico op hart- en vaatproblemen bij een individu in te schatten. Hier worden de volgende factoren genoemd: leeftijd, geslacht, roken, systolische bloeddruk en de verhouding totaal cholesterol/HDL-cholesterol. Dat de helft van de infarctslachtoffers door de mazen van dit model valt staat niet vermeld. Het bewezen nut van echo-onderzoek[1] wordt evenmin genoemd. De Nederlandse praktijk loopt dus achter op de wetenschappelijke feiten bij ÚÚn van de grootste gezondheidsdossiers. Al meer dan 10 jaar lang.