Slagaderverkalking.nl

Over Cholesterol, Triglyceriden en Lipoprote´nen.


Cholesterol is een belangrijke stof in het menselijk lichaam. Het vervult onder andere functies in celwanden en is een grondstof voor verschillende hormonen en galzuren. Slechts een paar procent van de cholesterol is direct afkomstig uit voedsel. Het leeuwendeel wordt door het lichaam zelf aangemaakt. Dit gebeurt in de lever. Om deze reden heeft het cholesterol in ons voedsel maar een zeer beperkt effect op cholesterol-waarden. De algehele voedingsgewoonten zijn van veel grotere invloed.

Cholesterol is een vettige substantie die niet oplost in water. Het is een onderdeel van de vetstofwisseling. Een ander woord voor vetten is triglyceriden. Cholesterol en triglyceriden worden in het bloed uitsluitend in een soort biologische koffertjes getransporteerd. Cholesterol en triglyceriden kunnen zodoende niet aankoeken. Van het dichtslibben van bloedvaten kan daarom geen sprake zijn. Slagaders vernauwen als gevolg van het proces van aderverkalking. Dit vindt plaats in en niet aan de vaatwand. De vernauwingen bestaan uit verschillende celstructuren, ophopingen van cholesterol en triglyceriden, en soms kalkafzettingen. De vernauwingen zijn het resultaat van een ingewikkelde ontstekingsreactie die door verschillende factoren aangejaagd kan worden.

De koffertjes waar cholesterol en vetten in worden vervoerd heten lipoprote´nen. Dit is een samengesteld woord uit de termen fosfolipiden en prote´nen, de hoofdbestanddelen van de kofferwand. De lipoprote´nen zijn er in verschillende formaten. De combinatie van het formaat en de prote´ne in de kofferwand is bepalend voor wat er met de inhoud kan gebeuren.

De koffertjes + inhoud zijn door de wetenschap in beginsel geclassificeerd naar dichtheid. Veel genoemde categorieŰn zijn LDL en HDL. LDL staat voor low density lipoprote´n en HDL voor high density lipoprote´n. Doordat de kofferwand een relatief hoge dichtheid heeft ten opzichte van de inhoud (cholesterol en vetten/triglyceriden) geldt: hoe hoger de dichtheid hoe kleiner het koffertje met inhoud. HDL is dus kleiner dan LDL. Overigens zijn er nog meer categorieŰn naast LDL en HDL, en komen binnen de categorieŰn verschillende subcategorieŰn voor. De mate waarin de koffertjes gevuld zijn kan verschillen, evenals de verhouding cholesterol en triglyceriden die in de koffertjes aanwezig is.

De cholesterol in de LDL-koffertjes wordt vaak aangeduid als het slechte cholesterol, en de cholesterol in de HDL-koffertjes als het goede cholesterol. Feitelijk klopt dit niet want het cholesterol in de koffertjes is precies hetzelfde. Het is echter zo dat LDL-koffertjes betrokken kunnen zijn bij het transport van cholesterol en triglyceriden naar de vaatwand, en de HDL-koffertjes juist bij het transport weg van de vaatwand. We kunnen niet zonder LDL, maar ze moeten niet in te grote getale aanwezig zijn, liever niet aan de kleine kant zijn en in de juiste verhouding staan tot het aantal HDL-koffertjes.

De afgelopen decennia is veel onderzoek gedaan naar de rol van cholesterol en lipoprote´nen in het proces van slagaderverkalking. Dat heeft het inzicht opgeleverd dat de verhoudingen in de aanwezigheid van diverse (sub-)categorieŰn lipoprote´nen een grotere betekenis heeft dan de hoeveelheden cholesterol en triglyceriden die ze vervoeren. Dat betekent niet dat de traditionele cholesterol-en-triglyceriden-metingen onzinnig zijn, maar wel dat andere metingen in opmars zijn die een betere diagnostiek mogelijk maken. Normale uitslagen bij traditionele cholesterol-en-triglyceriden-metingen zijn namelijk nog geen garantie voor een normale lipoprote´nen-balans. De helft van de infarctslachtoffers heeft bij traditionele cholesterol-triglyceriden-metingen geen afwijkende waarden. Bij nader onderzoek blijkt dan vaak wel sprake van een afwijkend, maar behandelbaar lipoprote´nen-beeld.

Het belangrijkste verschil tussen HDL en LDL zit in de eiwitstructuren die in de kofferwand aanwezig zijn. LDL-koffertjes bevatten een ApoB-molecuul, HDL-koffertjes een ApoA-molucuul. De zogenaamde ApoB/ApoA-ratio is een meting die inzicht biedt in de koffertjes-verhouding in het bloed. Onderzoek heeft uitgewezen dat dit ÚÚn van de belangrijkste factoren in het proces van aderverkalking is. In Nederland wordt vaak de totaal-cholesterol/hdl-cholesterol-ratio bepaald. Dit komt in de buurt van de ApoB/ApoA-ratio bepaling, maar is niet hetzelfde! Het grote verschil zit in het feit dat in het ene geval naar de inhoud van koffertjes gekeken wordt, en in het andere geval naar de verhouding in aantallen koffertjes. Uit onderzoek is gebleken dat het kijken naar de verhouding in aantallen koffertjes de betere bepaling is.

Bij afwijkingen van de cholesterol-trigyceriden-lipoprote´nen-balans is het in eerste instantie van belang te onderzoeken wat er in de leefgewoonten verbeterd kan worden, en na te gaan welk effect dit teweeg brengt. Bepaalde voedingssupplementen kunnen een goede aanvulling zijn. Soms is het raadzaam daarbij ook bepaalde medicijnen te gebruiken.